Điều hành một ngôi trường lớn như thế, công việc của cô thật lắm bộn bề. Nhưng do tình trạng thiếu thầy, cô phải đảm trách một số giờ Việt văn của lớp em, lớp Đệ tam C2 niên khoá 1961-1962 vài tháng trong thời gian tìm giáo sư mới.
Nhớ hôm nào cô bước chân vào lớp, cả lớp răm rắp đứng lên chào cô mà lòng đứa nào cũng nặng chĩu lo âu (tâm lý học sinh chúng em rất sợ các cô hiệu trưởng, giám học, tổng giám thị vì các cô là biểu hiện của nề nếp kỷ luật, có lẽ nhờ vậy mà chúng em mới nên người). Em ngồi ở bàn đầu lấm lét nhìn cô mà tim đập thình thịch. Nhưng chỉ vài phút sau, khi cô bắt đầu bài giảng về truyện Kiều,cả lớp như bị cuốn hút vào giọng nói ngân nga thánh thót của cô. Hình như lúc bấy giờ cô không còn là cô nữa mà đã hoá thân thành nàng Kiều tài hoa mà bạc phận. Chính những ngày tháng học với cô, em mới thật sự thích đọc truyện Kiều và mơ hồ cảm nhận giữa nàng Kiều với cô hình như có một mối dây liên hệ nào đó

Cô thích gọi em đọc thơ mỗi lần đến giờ giảng văn. Cô bảo em có giọng ấm áp truyền cảm và biết nhấn nhá lên xuống chứ không như mấy đứa khác trong lớp, đọc khô cứng, cứ ngắt nga ngắt ngứ. Những bài luận văn của em bao giờ cũng được điểm cao, hình như có một sự đồng cảm nào đó giữa cô và em, cô tỏ ra "cưng" em hơn bất cứ đứa nào trong lớp.
Cô không thích nữ sinh chưng diện, mỗi lần thấy đứa nào mang đồ trang sức quý đến trường cô đều bắt tháo ra cất đi. Cô kể về thời thơ ấu của mình bằng giọng bùi ngùi"Tôi mồ côi mẹ từ thưở nhỏ, sống với ngoại. Cha tôi đi làm xa, vài ba tháng mới về thăm tôi một lần. Mỗi lần về thấy tôi rách rưới lem luốc, cha đều khóc và đem tôi đi tắm rửa, khâu vá áo quần cho tôi. Có hôm tôi phải chui vào kẹt cửa cởi quần áo ném ra cho cha khâu vì không còn bộ nào để thay". Chúng em bồi hồi xúc động, mắt đứa nào cũng đỏ hoe, từ đó cũng bớt tính se sua chưng diện.

Một hôm cô gọi riêng và trao cho em quyển vở soạn giảng văn mà cô giữ gìn rất cẩn thận, căn dặn "Nhớ đọc kỹ để hiểu thêm những gì tôi giảng trên lớp, khi nào đọc xong hãy trả". Em sung sướng mang về, nâng niu quyển vở như một báu vật. Khi giở bên trong, em đi từ ngạc nhiên này sang ngạc nhiên khác xen lẫn ngưỡng mộ. Chữ cô nắn nót rất đẹp, từng trang được đóng khung cẩn thận. Thỉnh thoảng giữa các bài lại có những bức tranh vẽ về Kiều bằng những nét chấm phá rất tài hoa. Nơi này là Kiều gặp Kim Trọng ở Hội Đạp thanh vẻ mặt e thẹn nép mình dưới hoa, chỗ kia là Kiều đang tựa cửa ở lầu Ngưng bích với nét u sầu... Trên trang đầu quyển vở có ghi một dòng chữ "để cho con trai Ngộ Lang của mẹ".Ngộ lang ?Có phải là tên cậu bé thông minh dĩnh ngộ mà Nguyễn Tuân đã miêu tả trong "Một cảnh thu muộn" của tập truyện ngắn 'Vang bóng một thời"không ? Ngộ Lang phải chăng là đứa con trai mà cô đang mong đợi vì lúc này em biết thầy cô vẫn chưa có con và phải chăng đây là một định mệnh oan nghiệt ?Những bức tranh cô vẽ đẹp quá, em cũng bắt chước vẽ vào trong vở của mình những bức tranh tương tự.

Cô không những giảng Kiều hay mà cả những trích đoạn của Chinh phụ ngâm khúc cũng được cô chuyển tải một cách nhẹ nhàng sâu lắng, nhất là đoạn nói về vai trò làm mẹ, cô đã diễn đạt rất thiết tha nồng nàn như đó là niềm mơ ước thầm kín của riêng mình. Em vẫn nhớ mãi hai câu thơ cô đọc làm rung động lòng người:
"Ngọt bùi thiếp đã hiếu nam
Dạy con đèn sách thiếp làm phụ thân".

Cô vốn thích văn nghệ nên trong thời gian cô làm hiệu trưởng hầu như năm nào trường cũng tổ chức những buổi hội diễn ở rạp Nguyễn văn Yến hay rạp Hưng Đạo. Với sự nhiệt tình góp sức của các cô Q.H, N.T.V… những tiết mục rất đặc sắc như Trình diễn trang phục của phụ nữ Việt nam qua các thời đại, các điệu múa Espana cani, đấu taureau, những bản hợp xướng Tiếng vọng rừng chiều, Đêm Mê linh, kịch Thành Cát Tư Hãn diễn chung với trường Quốc học…rất được khán giả tán thưởng. Em có trong ban hợp xướng của trường, vẫn thường xuyên tập hát với thầy L.N.K đệm đàn piano. Có lần cô tạt qua phòng tập, nhìn chúng em hát với vẻ hài lòng rồi quay lại nói với các cô cùng đi"Chúng nó đều là những đứa học giỏi".

Cô chỉ dạy lớp em mấy tháng, sau đó một giáo sư khác vào thay nhưng cô đã để lại trong em dấu ấn khó quên, cô đã trở thành thần tượng của em. Em ao ước được thành đạt như cô cả về công danh sự nghiệp lẫn cuộc sống gia đình êm ấm. Nhưng có một điều em đã ngu dại không nhận thấy và mãi đến bây giờ em vẫn cứ ân hận không nguôi, đó là cô đã yêu em như một đứa em gái bé bỏng của cô, cô đã dõi theo từng bước đi lên của em cả trong trường học cũng như trong trường đời.
Cho đến năm 1963 em đã là nữ sinh lớp Đệ nhất C của trường (C1,C2 nhập chung), là niên khoá đầu tiên trường mở khối Đệ nhất, học sinh của trường không còn phải sang "tá túc" bên Quốc học nữa, đây cũng là năm đầy biến cố. Những vụ tranh đấu, xuống đường của đồng bào phật tử đã cuốn hút chúng em. Em đã tham gia vào tổ chức học sinh sinh viên chống chế độ Ngô Đình Diệm và đã bị bắt.

Sáng hôm đó đến trường, em thấy bọn mật vụ đông đặc, chúng gác ở cổng ra vào của nữ sinh, mặt đằng đằng sát khí. H. kéo em vào một góc thì thầm"L., U và X. đã bị bắt(là những người trong tổ chức), không khéo chúng nó khai tên tụi mình". Em rụng rời tay chân và linh cảm thế nào cũng sẽ bị bắt vì chính những người này đã đưa truyền đơn để em phân phát cho các bạn trong lớp. Quả nhiên khuya đến bọn chúng ập vào nhà, lôi em ra tra hỏi, rồi ném em vào chiếc xe bịt bùng lố nhố nhiều người bị bắt chạy về Ty cảnh sát đặc biệt, em bị tra điện để hỏi cung. Lần đầu tiên trong đời em bị mắng mỏ, bị sĩ nhục, ngược đãi. Luồng điện chạy khắp cơ thể, buốt tận tim óc. Chịu không nổi em đã thét lên, nước mắt giọt ngắn giọt dài lả chả trên khôn mặt xanh mét của em. Những ngày tiếp theo chúng tiếp tục tra hỏi, vừa dụ dỗ vừa đe doạ. Biết không thể làm gì khác, lại sợ bọn chúng giở trò bỉ ổi, em buộc lòng phải khai nhưng cũng đủ thông minh để chỉ khai tên những người em biết đã bị bắt (bọn chúng không cho gặp mặt nhau để dễ điều tra), còn các bạn trong lớp em bảo là có đưa truyền đơn nhưng không đứa nào chịu nhận. Nhìn cái mặt non choẹt, (giả vờ) ngơ ngác dến tội nghiệp của em, bọn chúng đã tin và thôi không dùng cực hình với em nữa. Em và N.T.L lớp đệ nhất A bị bắt và giam giữ tại đây.

Mười ba ngày ở nhà tù, ăn cơm tù, đêm đêm nghe tiếng la hét của những người bị tra tấn, tim em muốn vỡ, tinh thần em suy sụp, nhất là khi một người bạn của ba em vào thăm, để lấy lòng bọn cảnh sát nới tay với em, đã mắng em như tát nước"đồ bất hiếu!". Em đã khóc như mưa, đau đớn tự hỏi có phải em thật sự là đứa con bất hiếu, đã làm cho cha mẹ phải đau khổ không (?).Em đâu biết suốt thời gian em bị giam giữ cô và cả côV.T.N,N.T.T cũng đã bị bọn cảnh sát mật vụ bắt giữ vì cái tội tham gia vào phong trào và đã để học trò làm loạn.

Cô ạ, em không có dũng khí của một người anh hùng dám xã thân vì đại nghĩa.Suốt thời gian ở tù em chỉ thấy nhớ nhà, nhớ cha mẹ, nhớ thầy cô, bạn bè, nhớ những giờ phút trên lớp học, nhớ những buổi sớm mai sương thu lành lạnh trên bến Thừa phủ, nhớ những chuyến đò ngang chờ đầy học trò Đồng khánh-Quốc học sang sông đến trường, nhớ tiếng cười nói lao xao, nhớ những ánh mắt tình tứ kín đáo trao nhau. Những nỗi nhớ ấy khiến em không ngủ được, em cất tiếng hát những bài hát em vẫn thích "Nhìn những mùa thu đi em nghe sầu lên trong nắng, và lá rụng ngoài sân nghe tên mình vào quên lãng …", "Xa lìa trường mến yêu, nhớ hồi trống vang trong bóng chiều, nhớ vành nón sao mà yêu kiều, nhớ tà áo bay dập dìu…"để tự ru mình và xoa dịu nỗi buồn cho mọi người trong phòng giam rộng mênh mông.

Thế mà sau biến cố ngày 1/11/1963 em trở về trường lại được cả lớp đứng dậy hoan hô như một người anh hùng, em thật xấu hổ chỉ muốn chui xuống đất. Ít lâu sau em được bạn bè chuyền cho xem một tờ báo đăng "Bức thư của một nữ phật tử đại diện cho các nữ phật tử trường Đồng khánh chào mừng Đức Tăng Thống Thích Tịnh Khiết trở về Huế" ký tên L.T.V.L. và hỏi "Có phải mi viết không ?". Tự em em biết không phải, vậy thì ai ? Chỉ có một người đã làm việc này, đó là cô. L.K. biết chuyện cũng bảo đúng là như vậy. Cô đã yêu em và nghĩ rằng chỉ có em mới xứng đáng để cô dùng tên ký dưới một bức thư với lời lẽ cảm động và vô cùng trang trọng dâng lên Đức Tăng Thống, người mà đồng bào phật tử xem như một vị Phật sống. Cô đã làm rạng danh cho trường, dư luận trong và ngoài nước đã xôn xao về bức thư đó với sự thán phục nữ sinh Đồng khánh, và cô cũng đem lại vinh quang cho em, nhiều người lúc bấy giờ đã biết đến em.Thậm chi có một lưu học sinh ở Pháp đã gửi thư làm quen sau khi đọc được bức thư , nhưng em không thể trả lời vì không thể dối trá.Cô ơi, lúc bấy giờ em muốn chạy đến bên cô mà nói rằng "Cô quá thương em chứ thật ra em không xứng đáng", thế mà do bản tính rụt rè, nhút nhát em đã không làm được, em đã khiến cho cô phải buồn lòng. Sự ngăn cách tình cảm giữa cô và em cũng vì cái bản tính đáng ghét này ngày càng lớn. Em thật sự vô cùng ân hận.

Thời gian trôi qua, em đã trở thành sinh viên đại học, nhiều lúc qua trường, em muốn ghé vào thăm cô, bày tỏ nỗi lòng với cô, nhưng lòng cứ ngập ngừng lại thôi. Rồi những buổi lên giảng đường, những giờ miệt mài trong thư viện, những đêm thức trắng học bài thi, cả men tình yêu nữa đã cuốn hút em khiến em không còn thời gian để nhớ về những kỷ niệm cũ, Thế rồi …một buổi chiều mùa đông mưa rả rích, em cùng người yêu về Thuận an ngắm cảnh biển vắng, tình cờ gặp lại cô trong một quán nhỏ cùng vợ chồng thầy H.V.G, nét mặt cô buồn rười rượi. Lúc bấy giờ do mặc cảm có lỗi, lại ngỡ mình còn là học trò thưở trước và cũng vẫn do bản tính rụt rè đáng ghét, thay vì chạy đến vồn vã hỏi thăm cô thì ngược lại em chỉ lí nhí mấy tiếng chào cô trong cổ họng, một lần nữa em đã làm cô thất vọng về em.Cô thờ ơ gật đầu rồi đăm chiêu nhìn ra cảnh trời nước mênh mông buồn. Em cũng không kịp suy nghĩ vì sao cô lại có mặt ở đây vào một chiều đông buồn như thế (?). Em đâu ngờ đó là lần cuối cùng em được gặp cô, cô và em đường đời chia đôi ngả kể từ sau cuộc gặp gỡ đó.

Em ra trường, nối nghiệp cô đem kiến thức và tâm huyết vào bài giảng, dìu dắt các thế hệ học trò trở thành những người hữu ích cho xã hội. Lúc này em đã dạn dĩ, đã trưởng thành , đã hiểu những ngốc nghếch của mình thời đi học, muốn tìm đến cô để tạ tội thì không được nữa rồi, năm 1967 cô đã thôi giữ chức hiệu trưởng và đã chuyển vào Nam .Công việc dạy học, làm vợ, làm mẹ đã khiến em không còn cơ hội tìm gặp cô, nhất là những năm chiến tranh ác liệt. Nhưng lòng em luôn hướng về cô, qua những người thân quen để biết tin cô, đã bồi hồi ray rứt khi nghe những bất hạnh trong gia đình cô. Năm 1975 cuộc đổi đời lớn đã diễn ra trên khắp miền Nam nước Việt, tất tả ngược xuôi trong dòng đời cay cực, em không còn nghĩ gì ngoài miếng cơm manh áo cho gia đình. Thế rồi đột ngột nghe tin cô qua đời trong cô đơn quằn quại, em bàng hoàng đau đớn, đau đớn vô cùng vì hoàn cảnh lúc bấy giờ không cho phép em về thắp cho cô một nén nhang gọi là để tạ lỗi trước vong linh cô.

Cô ơi, khi em giải mã được những ẩn số đời cô thì cô đã thành người thiên cổ. Tình yêu mãnh liệt đối với Kiều, cái tên Ngộ Lang ở trang đầu quyển vở soạn bài, hình ảnh cô đơn trong chiều biển vắng, phải chăng đó là định mệnh oan nghiệt đã đẩy cô vào dòng xoáy của nghiệp chướng ? Một con người xinh đẹp, tài hoa với tâm hồn nhạy cảm, phong phú như cô đúng ra phải được sống một cuộc sống hạnh phúc với một người tri kỷ hiểu cô và yêu quý cô, thế nhưng cô đã phải trả một giá quá đắt cho một khát vọng rất đời thường của một phụ nữ, đó là "được làm mẹ".

Cô mất đi để lại niềm thương tiếc vô hạn cho nhiều thế hệ học trò và niềm ân hận khôn nguôi trong lòng em. Nghiệp chướng đã trả xong, nơi miền tiên cảnh chắc cô đang thanh thản với câu kinh tiếng kệ sớm chiều. Đốt nén nhang lòng mà tim rưng rưng, em cầu mong cô tha thứ cho đứa học trò vô tâm, ngu muội đã từng làm cô đau lòng mà trên trần thế đã không còn một cơ hội nào tạ lỗi cùng cô.

Vĩnh Liêm

 
http://motthoidongkhanh.com