Viết cho Xuân Mai để cùng nhớ anh Don của ĐK

Xuân Mai vừa gởi cho tôi một tấm hình "tứ qúi Đầm" qua e-mail gồm có Tao Phùng, Kim Bửu, Thủy Tiên và tôi hồi Đệ Tam A1. Không có Xuân Mai trong ấy. Tôi cảm động thật sự vì mấy chục năm qua mà Mai còn giữ, nhất là tấm hình được vượt đại dương theo bạn thì đủ biết tình bạn của chúng tôi quí giá đến chừng nào. Nhìn hình, tôi cứ tưởng nó đã được chụp từ chiếc máy của thầy Đinh Qui trong lần đi dự hội nghị ở ngoại quốc mang về tặng các cô con gái để chụp chơi, làm chúng tôi thời đó vô cùng ngưỡng mộ về một đứa bạn có máy ảnh riêng của mình. Tôi nhắc và hỏi về tấm hình thì Xuân Mai bảo - tấm hình đó là do anh Don chụp !

"Anh Don !" Ha ha ! Tôi cười lớn, vui như thể được gặp một anh Don bằng xương bằng thịt, mà tôi đang tay bắt mặt mừng -- "Ôi anh Don ơi là anh Don ! Chắc chắn anh không biết tụi tui là ai, tên gì nhưng giới phụ nữ Đồng Khánh nói chung có ai mà không biết anh. Tôi dám chắc số người nhớ đến anh còn nhiều hơn số người nhớ đến một giáo sư hay ngay cả vị hiệu trưởng nữa. Vì thầy cô giáo thì chỉ dạy vài lớp. Hiệu trưởng thì có vị nhiệm kỳ chỉ làm vài ba năm. Trong khi anh đến với tỉ muội chúng tôi trên chục năm là ít. Từ thầy cô giáo dễ tính nhất cho đến thầy cô giáo nghiêm nghị, khó khăn. Từ đứa học trò hiền nhất ngồi trong hủ cũng như đứa ba trợn nhất đều biết đến anh, phải không anh Don ! Anh là người đàn ông số một ! Hoan hô anh ! Hi hi !"

Hình như tôi đang nói với một anh Don vô hình như thế. Lâu quá rồi, nay anh ta ở đâu, anh còn hay mất, anh đã bao nhiêu tuổi rồi nhỉ, tôi không biết, tôi không còn nhớ. Chỉ phỏng đoán nếu anh còn thì nay độ khoảng bảy mươi mấy tuổi, tính khi chúng tôi mười sáu, mười bảy thì anh cũng khoảng ba mươi hơn một chút. Đúng thế, phải ba mươi tuổi hơn thì anh mới có đủ dũng khí để mang một chiếc máy hình lủng lẳng trên vai bước chân vào ngôi trường hồng của chúng tôi mà thiên hạ vừa cho như vào chốn bồng lai tiên cảnh cũng là chốn đầy hồ ly yêu mị -- một chốn "hang hùm" như nữ tướng Hồ Xuân Hương ví von. Ha ha ! Anh cũng phải vào khoảng tuổi ấy thì "Bộ tổng tư lệnh phòng chống nghịch tặc nam giới" của ĐK chúng tôi mới cấp giấy phép độc quyền cho riêng anh vào chụp hình mà thôi. Hi Hi!

Nhắc đến anh Don, tôi hình dung ra ngay một người đàn ông dáng người không cao không thấp, nước da trắng xanh, hơi gầy như đúng với tên anh. Ở Huế vui ở chỗ nói tên là có thể đoán biết người mặc dù nhiều khi kết qủa có lúc trái ngược bất ngờ. Nhưng với anh thì đúng như tên gọi. Kể cũng hay thiệt vì nếu hồi đó tụi con trai ganh tị mà ghi tên anh nhập vào Viện Bài Lao xế sau lưng trường chúng tôi thì cũng không sai, mà đám con gái như chúng tôi tội anh một chút, nịnh anh một chút -- cho anh là một thanh niên khỏe thì cũng không sao. Có nghĩa anh đứng ở ranh giới giữa một chàng nghệ sĩ ho lao và một người nhiếp ảnh tương đối khỏe. Hi Hi!

Hồi đó tử vi là cái gì ghê gớm quá mà chúng tôi thì quá nhỏ chưa đủ trình độ nghiên cứu nên không biết được. Bây giờ ngồi đây có chút hiểu biết, tôi cười mà thầm nghĩ trong lá số tử vi của anh chắc chắn phải có bộ sao đào hồng hỉ, tứ linh : long phượng hổ cái chiếu mạng ; cung thân mệnh chi đó phải giáp thiên phủ, thiên lương, thiên đồng ; cọng thêm thiên la địa võng, linh tinh hỏa tinh thủ mệnh... phải như vậy thì mới được đi vào trường chúng tôi làm việc một cách danh chánh ngôn thuận, được gần bọn con gái dung nhan mỹ miều đồng thời cũng hết sức lăng nhăng lện nhện ĐK chúng tôi chiếu cố anh ta đến như vậy. Hi Hi!

Tôi nhớ -- những lần đi cắm trại, những buổi văn nghệ do trường tổ chức cuối năm, mà nhất là cứ đến mùa ve kêu phượng nở sắp bãi trường là chúng tôi thấy anh xuất hiện với chiếc máy ảnh. Suốt năm này qua năm khác, từ hồi chúng tôi mới Đệ Thất cho đến khi chúng tôi lên Đệ Nhất -- anh vẫn là anh, không béo hơn ốm hơn, không trẻ hơn không già thêm và ngay cho đến bây giờ trong ký ức vàng của chúng tôi -- anh vẫn là anh của thuở nào !

Anh thản nhiên đi vào trường, ngang qua các lớp chúng tôi mà đâu cần chú ý vài cặp mắt đã nhìn thấy anh và có tiếng xì xào to nhỏ của đám con gái "anh Don, anh Don vô chụp bóng bây ơi ". Anh không lưu tâm là phải vì chút nữa đó thôi sẽ có cả trăm cô gái quan tâm đến anh. Thật vậy chỉ cần thấy bóng dáng anh là các nàng trong lớp học đã bắt đầu chuẩn bị cảnh nào, chọn chỗ, chọn nơi thích hợp. Tưởng tượng trước trong đầu của họ cả chục cách kiểu, từ dáng đứng, kiểu ngồi khác nào tài tử đóng phim. Ai chứ đám Kim Thoa, Bích Hảo, Mộng Hoa, Kim Anh... tôi dám chắc họ bắt đầu lấy trộm gương soi cất kỹ trong cặp ra cúi sát xuống bàn học, coi qua coi về để kiểm tra mặt mày có bị tì ố lem nhem gì không, môi má có đủ hồng hay tái. Nếu môi còn tái thì chút nữa phải cắn nhẹ hay mạnh một cái trước khi chụp. Môi chưa đủ độ bóng lại càng dễ hơn, chỉ cần đưa nhẹ lưỡi liếm mỏng một đường là láng ngay -- điệu này thì phải kể nàng Thu Thanh. Má chưa hồng ư? -- chỉ cần chọc tức đứa bạn bên cạnh là bị bẹo ngay một cái, hoá ra lại tự nhiên. Ha ha! Ui chao, thủ thuật của mấy nàng ! Chỉ cần nhớ lại và tưởng tượng biết bao bộ tịch đó thôi thì dù tôi có đang đi, có bịnh đang nằm hay ngồi mơ màng cũng phải bật cười thành tiếng.

Ai đã nói rất đúng, "sau lưng sự thành công của người đàn ông luôn luôn có thấp thoáng bóng dáng người đàn bà" thì Anh Don trở thành chuyên gia nhiếp ảnh cũng là nhờ cả trăm cả ngàn bóng dáng con gái ĐK trường tôi. Hi Hi !

Hồi nãy tôi nói anh Don là người số một. Tôi cho anh số một bởi vì anh là người đàn ông "sướng nhất Huế nhì Đông dương" rồi đó, bởi lẽ có ai được như anh -- Tận mắt trông thấy những người đẹp nổi tiếng của ĐK từ các năm học khác nhau. Thời lứa đàn chị Thu Sương, Diệu Lê, Dạ Thảo thì chắc là chưa có anh. Qua thời Tương Giang Phương Thảo hi vọng đã có anh. Nhưng bảo đảm thời Như Hảo, Kim Tri lứa Ngọc Liên chị của Xuân Mai thì có anh là chuyện chắc.

Có lẽ anh đã từng chắc lưỡi tội nghiệp cho mấy anh chàng lẽo đẽo đi theo sau mấy người đẹp. Hi Hi! Anh có quyền cười họ là đúng, vì anh tha hồ được nhìn chính diện một cách hiên ngang những dung nhan thiên kiều bá mỵ kia nào phải một Diệm My, Dao Ánh hay Thủy Tiên. Cũng được biết những người học giỏi có tiếng... khi đi lãnh phần thưởng. Thậm chí anh còn hiểu rõ các thầy cô. Ai khó, ai dễ, ai vui tính, ai nghiêm nghị khi đứng trước ống kính. Và anh chẳng đã chụp cho Ban Giám hiệu cùng các giáo sư toàn trường một bức hình để đời là gì!

Anh biết chắc như đinh đóng cột, trong những ngày cuối niên học tất cả những người này đều cần anh chứ nói gì đám nữ sinh bình thường khác. Nhiều người đẹp đã gọi đến " anh Don" dù gọi rất nhỏ. Anh tự hào -- thấy được họ làm bộ, làm điệu, ỏng a ỏng ảnh đứng dưới cây này tay vin cành, lưng dựa vào gốc cây kia yểu điệu. Bao giờ cũng thế những người đẹp thì có hơi làm cao hơn đám chị em kia một chút. Nhưng với anh họ chẳng có gì là ghê gớm, làm bộ làm tịch như lời đồn đại. Vì anh bảo cười thì họ cười. Anh bảo nghiêng sang bên trái, ngã qua bên phải -- họ ngoan ngoãn. Anh bảo cúi xuống cho có vẻ thơ mộng - họ đều răm rắp vâng theo như thể anh là người anh bà con của họ, quá oai phong lẫm liệt ! Họ đâu cần "nghiêng nón" với anh nhưng họ lại nghiêng nón trải vạt áo với nhau trên bãi cỏ xanh mượt mà. Phần anh, hình như anh thầm cười ví mình như tôm cá tươi mới từ Thuận An chạy lên, mà mấy O ĐK là khách mua dành anh loạn xạ. Anh thấy họ đẹp thật nhưng còn thì giờ đâu nữa mà hồi hộp xao động. Mà cần gì , anh tự an ủi, rồi anh sẽ cất riêng những tấm hình người đẹp một cách trân trọng, cho vào hộc tủ, gìn giữ sâu trong tiềm thức anh. Ôi lúc đó tha hồ tỉnh táo để nhìn ngắm một cách thong dong và cười sung sướng. Hì hì !

Trong những ngày ấy thường thường các lớp nào học xong bài sớm thì xin phép thầy cô, mời thầy cô ra chụp hình kỷ niệm. Đặc biệt các lớp được nghỉ giờ giữa là thoải mái nhất, tha hồ chụp. Phải công nhận anh cùng chiếc máy ảnh rất có phong cách -- đúng "pờ rồ phét sờ nồ" (professional). Chụp cả lớp dù rất đông anh cũng sắp xếp rất tài tình. Không hề thiếu mặt một ai cả, lại rõ ràng.

Ngẫm câu "càng cao danh vọng, càng dày gian nan" thiệt cũng đúng với anh, dù danh vọng của anh chỉ là thoáng phù du được kề cận trong tích tắc với mấy người đẹp. Nhìn vào ai cũng tưởng anh sung sướng, nhất là mấy ông sinh viên, mấy chú QH cho rằng anh trúng số độc đắc. Họ thòm thèm ao ước được đổi vị trí như anh chỉ trong một ngày, một tuần. Nhưng xét cho cùng tôi chắc anh Don cũng chẳng sung sướng chi mấy, dù anh luôn yêu nghề mình. Vì càng đắc địa bao nhiêu thì càng khốn khổ bấy nhiêu, đó là nghịch lý muôn đời của những người thành công. Hi hi !

Đúng vậy, nghề anh vui thì có vui, hân hạnh cũng có đó nhưng cái nghiệp thì phải luôn chịu trên đe dưới búa của mấy chục, mấy trăm miệng lưỡi từ những đôi môi thắm kia. Ui chao rợn tóc gáy, toát mồ hôi với cái đám con cháu bà Trưng bà Triệu kia.

Khổ thật, vì có nhiều lớp cần anh, nên anh phải luôn chạy lui chạy tới, chạy qua chạy về như con vụ. Hết đứng lại ngồi, khi quì gối, lúc thụt ra sau, nhích tới trước... Cũng khó khăn lắm. Nhìn mặt anh không biểu lộ vui buồn hân hoan trong những phút ấy thì tôi cũng biết anh chẳng còn lòng dạ nào mà chú ý đến nhan sắc của các người đẹp ĐK. Trong đám đông thì có lẽ ai cũng như ai, mà mệt quá, chóng mặt quá. Bên này kêu anh Don ! Bên kia kêu anh Don ! Có người dạn gan chạy tới níu chéo tay sơ mi anh lôi kéo (vì ai dại chi mà cầm tay), kẻ túm sau lưng giật, nhiều khi xộc cả áo, rớt túi xách, đôi giày sandal thiếu điều trẹo quai. Chưa kịp bấm bên này thì thụt lui đã vấp mô đất nhỏ muốn té ngã nhào. Tụi thiếu nữ chẳng hề thương lại còn ôm bụng reo cười chỉ chỏ chọc quê. Anh thấy rõ ràng họ là đám thiên lôi mà anh thì cứ theo chỉ đâu "đánh" đó. Như vậy mà họ còn không vừa lòng. Thiếu điều anh muốn mọc thêm tay để chụp cho họ mới kịp. Họ vô cùng dễ thương mà cũng rất dễ ghét. Chậm một chút là bị réo, hết ngọt ngào gọi bằng anh, họ chuyển qua "ông Don !" -- tiếng kêu như hô ba quân rất xách mé. Anh biết thế nào cũng có từ mấy cửa miệng xinh xắn kia thốt ra lời chanh chua "thằng cha Don làm bộ, phát ghét, không cần ! đồ ho lao !" Và các "tông" cứ chuyển mãi như một bản nhạc từ uyển chuyển qua hùng hồn rồi trở lại êm dịu. Cả trăm phương ngàn kế để bắt buộc anh bấm cho xong được một tấm hình, trăm tấm hình, ngàn tấm hình của cả mấy chục lớp nữ sinh. Điệp khúc này đã từ năm này kéo dài qua năm khác không khác nhau, anh còn lạ gì nữa. Vẫn cứ bên này kéo bên kia lôi... những lúc đó anh vẫn cố tâm niệm đọc câu thần chú "kiên nhẫn là mẹ thành công" thì mới dằn được để hỏa giận bốc hơi mà mềm lòng. Ôi khốn khổ thay thân ròm, cái nghiệp gì khinh khủng quá ! Anh biết nếu họ có sức mạnh như những con chiến mã thì anh đã bị tứ mã phanh thây từ đời nào !

Có ai thông cảm cho anh đâu dù anh rất quan tâm đến họ. Như cả đám con gái kéo nhau ra giữa sân trường, trèo lên cột cờ đòi chụp. Ba hàng, lớp trên lớp dưới, đứng mỗi chị có một chân chen nhau. Anh dự đoán chẳng chóng thì chầy cột cờ này thọ lắm chỉ thêm chục năm thế nào cũng phải thay. Anh sợ họ té nhưng không, cái đám con gái đó chẳng hề biết sợ, lại cười toe tươi tắn mới ngon lành. Cho nên nhiều lúc anh cũng mặc kệ cho bỏ ghét khi vài O nhỏ mặc áo đầm ngồi vô duyên anh chẳng thèm sửa lại cho họ. Anh lại cười hì hì như trả được thù nhà!

Nội chỉ chừng ấy chuyện là thấy cái đạo lý ở đời, người nào nghề nào cũng có sướng cực lẫn lộn. Để bù lại những giờ phút trên, lúc anh thâu tiền vào thì không còn niềm vui nào lớn hơn. Nhất là khi nhìn đám nữ sinh bu quanh tấm bảng dán hình các lớp tại cửa tiệm anh. Họ cười nói, chen nhau, giành giựt nhau coi... Anh thấy vui như tết, cảm giác như hồi còn nhỏ được ai lì xì tiền. Đó là chưa kể đám con trai mấy trường trung học, đại học cũng lén lút đến coi và đôi lúc đề nghị anh sang cho họ, bao nhiêu cũng được. Nhưng anh có lương tâm và uy tín của anh. Anh đâu coi thường nhân cách của người nhiếp ảnh. Chỉ họa hoằn vài đứa bà con bên vợ năn nỉ quá thì anh đành sang cho họ với điều kiện là phải thề thốt lung tung không được có ý gì bêu riếu đối với anh và người đẹp.

Tôi không phải là nhà tâm lý học nhưng tôi biết dù có ở đâu khi nhớ lại ngày tháng xưa, chắc anh phổng ngực như đã được ĐK đeo cho anh một hàng huân chương vàng, huy chương đồng, huy chương bạc. Mà phải cấp huân chương cho anh thật đó anh Don. Cấp cho anh là đại đúng! Hi Hi!

Anh Don nhỉ, giá như giờ này anh còn giữ được những bộ hình cũ ngày xưa thì tôi chắc anh sẽ được gặp lại tất cả những khuôn mặt thời ấy. Họ sẽ đến tìm anh để năn nỉ khác gì thủa trước, xin anh mua lại những tấm hình của một thời vang bóng. Dù anh có tính đắt bao nhiêu thì tôi cũng tin không bao giờ họ kỳ kèo ngã giá vì họ đang mua lại thời xuân sắc, tìm lại ngày tuổi trẻ đã qua của họ mà chỉ còn anh là có thể lưu dùm cho họ.

Nói thế nhưng làm sao anh còn giữ được, vì Huế đã trải qua biết bao thăng trầm của thời cuộc, của thiên tai lũ lụt. Ngay nhan sắc ngày nào của chính họ mà họ có giữ được đâu. Những mái tóc chấm vai, ngang lưng thơ mộng hồi xưa nay đã ngã màu -- nhuốm bạch kim cả rồi đó anh Don à. Cũng xót xa cho người và ảnh phải không anh Don ?!

Dù sao đi nữa thì riêng cá nhân tôi và cả tập thể ĐK không bao giờ quên anh, mà luôn như thấy một phần đời của mình qua tác phẩm của anh. Xin vô cùng cám ơn người nhiếp ảnh tài ba hết lòng trong thời gian cống hiến, đã phục vụ cho đám nữ sinh chúng tôi qua bao năm tháng dài. Cũng xin lỗi nếu có điều gì không phải đối với anh vì tuổi trẻ của chúng tôi thời ấy.

Để giã từ anh, một lần nữa chúng tôi xin "Hoan hô anh Don!"

Mỹ Đức